کود نیترات آمونیوم در کشاورزی/ نقش، کاربرد، مزایا و نکات ایمنی

مقدمه

کود نیترات آمونیوم (NH₄NO₃) یکی از پرکاربردترین کودهای نیتروژنه در کشاورزی است که به دلیل داشتن ترکیب خاص از دو فرم نیتروژن (آمونیومی و نیتراتی)، عملکردی سریع و هم­زمان با پایداری نسبی دارد. این کود به ­ویژه در مناطق سرد، مرطوب یا با خاک­های قلیایی بسیار مؤثر است.

ترکیب و مشخصات شیمیایی

• فرمول شیمیایی: NH₄NO₃

• میزان نیتروژن کل: 33% تا 34%

• حدود 16⁄5% به صورت نیترات (NO₃^–)

• حدود 16⁄5% به صورت آمونیوم (NH₄⁺)

• شکل ظاهری: گرانول یا بلورهای سفید، محلول در آب

• اثر pH: کمی اسیدی

• قابلیت جذب: بالا برای هر دو فرم نیتروژن

نقش نیتروژن در گیاه

نیتروژن برای رشد و توسعه گیاهان ضروری است. این عنصر در ساختار:

• کلروفیل برای فتوسنتز

• پروتئین ها و اسیدهای آمینه

• آنزیم ها و کوآنزیم ها

نقش کلیدی دارد. نیترات آمونیوم با تأمین نیتروژن هم به صورت سربع الاثر (نیترات) و هم ماندگارتر

(آمونیوم)، در رشد رویشی و سبزینه ای گیاهان بسیار مؤثر است.

جذب نیتروژن از نیترات آمونیوم

فرم های مختلف نیتروژن در خاک رفتار متفاوتی دارند:

رفتار در خاک

• نیترات به سرعت در خاک حل شده و به ریشه می رسد.

• آمونیوم در محل خود باقی می ماند و به تدریج توسط باکتری های نیتریفایر به نیترات تبدیل می شود.

• در خاک های قلیایی، تبدیل آمونیوم به نیترات باعث اسیدی­تر شدن ناحیه اطراف ریشه می ­شود.

مزایا

• جذب سریع نیتروژن

• تأمین پایدار نیتروژن در طول زمان

• مؤثر در خام های با pH بالا

• مناسب برای سرک در مرحله رشد سریع

• قابل استفاده در انواع سیستم های کشت

معایب و محدودیت ها

• خطر انفجار در شرایط خاص (گرما، ضربه، نگهداری نامناسب)

• خطر آبشویی نیترات در خاک های شنی یا پر باران

• در مصرف زیاد: رشد سبزینه ای بیش از حد، تأخیر در گلدهی یا کاهش کیفیت میوه

توصیه های مصرف در محصولات مختلف

توجه: مقادیر باید با آزمون خاک تطبیق داده شوند.

نکات ایمنی و نگهداری

• از انبار کردن آن در نزدیکی منابع حرارتی یا مواد آلی خودداری شود.

• در مناطق مرطوب، کیسه­ های کود باید در جای خشک و خنک نگهداری شود.

• در صورت تماس با پوست و چشم، محل را سریع بشویید.