کلات آهن: راهکاری مؤثر برای تأمین آهن در خاکهای کشاورزی
مقدمه
آهن یکی از عناصر ریزمغذی ضروری برای گیاهان است که نقش حیاتی در تولید کلروفیل، فرایند فتوسنتز، تنفس سلولی و فعالیت آنزیمها دارد. با این حال، در بسیاری از خاکهای آهکی و قلیایی که در کشور ما نیز شایع هستند، آهن به فرم نامحلول تبدیل شده و در دسترس ریشه گیاه قرار نمیگیرد. در این شرایط، استفاده از کلاتهای آهن میتواند راهکاری علمی و مؤثر برای پیشگیری یا رفع کمبود آهن در گیاهان باشد.
کلات آهن چیست؟
کلات (Chelate) به ترکیبی گفته میشود که در آن عنصر فلزی(مثل آهن) به یک لیگاند آلی متصل میشود و در نتیجه، از رسوب یا تثبیت عنصر در خاک جلوگیری میشود. این اتصال، آهن را در فرم محلول نگه میدارد و امکان جذب آن توسط ریشه گیاه را حتی در شرایط قلیایی فراهم میسازد.
انواع رایج کلاتهای آهن
-
Fe-EDTA: (اتیلن دی آمین تترا استیک اسید)
– پایداری در pH: تا حدود 6.5
– مناسب برای خاکهای کمی اسیدی یا خنثی
– قیمت مناسبتر نسبت به انواع دیگر
– در خاکهای قلیایی بهسرعت تجزیه میشود و کارایی پایینی دارد
-
: Fe-DTPA (دی آمین تترا پروپیونیک اسید)
– پایداری در pH: تا حدود 7
– کارایی بهتر از EDTA در خاکهای نزدیک به خنثی
– مناسب برای سیستمهای هیدروپونیک و گلخانهای
-
Fe-EDDHA: (اتیلن دی آمین دی هیدروکسی فنیل استیک اسید)
– پایداری بالا تا pH 9
– بهترین گزینه برای خاکهای آهکی و قلیایی
– مؤثر در اصلاح کلروز آهن در درختان میوه و گیاهان زراعی
– گرانتر اما بسیار کارآمد
روشهای مصرف کلاتهای آهن در کشاورزی
کلاتهای آهن بسته به نوع گیاه، شدت کمبود و شرایط خاک به دو روش عمده استفاده میشوند:
– کاربرد خاکی: محلولسازی و آبیاری پای بوته یا تزریق در سیستم آبیاری قطرهای. اثر آن ماندگارتر است اما سرعت پاسخ گیاه کمتر میباشد.
– محلولپاشی برگی: در موارد کمبود شدید یا نیاز فوری به آهن، محلولپاشی روی برگها سریعترین روش تأمین آهن است، اما اثر آن کوتاهمدتتر است و ممکن است به تکرار نیاز داشته باشد.
